Od dłuższego czasu wiele emocji wśród mieszkańców Polski południowej, którzy w poprzednich latach pracowali
Od dłuższego czasu wiele emocji wśród mieszkańców Polski południowej, którzy w poprzednich latach pracowali w uprzedniej Republice Czechosłowackiej, budzi przyznawanie oraz realizacja waloryzacji rent i emerytur, czeskich i czesko-polskich. Problem dotyczy przestarzałych unormowań prawnych, które zostały uregulowane w 1948 r. i nie przewidywały wielu uwarunkowań dzisiejszych czasów; uwzględniając zarówno aspekty prawne, ustrojowe, jak i wynikające z powstania dwóch odrębnych państw - Republiki Czeskiej i Republiki Słowackiej.
Ciągłe, nie ustające protesty obecnych emerytów i rencistów pobierających świadczenia czeskie i czesko-polskie sprowadzają się do wadliwej według nich konstrukcji przyznawanych świadczeń, zwłaszcza do tzw. dopełnienia, czyli dodatku wyrównawczego, który ma bardzo istotne znaczenie w całym omawianym tu systemie.
Emocje dotyczące powyższego dopełnienia pojawiają się najczęściej w sytuacjach, gdy renty i emerytury zagraniczne wzrastają albo ze względu na ich waloryzację w kraju, który ją dokonuje, albo ze względu na zmianę kursu dolara (oficjalnego przelicznika rent). Wtedy dopełnienie maleje, bo taka jest jego dzisiejsza rola. Niewątpliwie brak nowych rozwiązań prawnych w powyższej sprawie nadal sprowadzać się będzie do niezadowolenia osób bezpośrednio zainteresowanych. Wydaje się, że należałoby negocjować umowę z 1948 r. oddzielnie z dwoma krajami - Słowacją i Czechami - w kontekście zmiany zasad przyznawania powyższych świadczeń z uwzględnieniem nawet takich faktów, jak uzyskanie porozumienia w przyznawaniu renty lub emerytury albo polskiej, albo czeskiej, albo słowackiej, w zależności, którą z nich wybierze uprawniona osoba. Oczywiście następowałaby refundacja ww. świadczeń przez państwo, na którym ciąży obowiązek realizacji danego świadczenia.
Również dla rozwiązania powyższego problemu można by zastanowić się, czy nie ująć go w następujących ramach:
- dodatek wyrównawczy - dopełnienie - przyznać raz i na stałe sztywnej niewzruszalnej wysokości, albo
- dopełnienie przyznać raz i włączyć go do podstawy wymiaru emerytury lub renty, a następnie waloryzować go wraz z tymi świadczeniami.
Myślimy, że takie rozwiązania uregulowałyby korzystnie status ww. osób, tym bardziej że liczba powyższych świadczeniobiorców jest raczej ustabilizowana. Proponowane działania w sposób zasadniczy zniwelowałyby emocje i nieporozumienia, które ciągle występują. Zatem prosimy o odpowiedź na pytania:
1. Czy minister pracy i polityki socjalnej podejmie starania, aby doprowadzić do podpisania nowych umów z Republiką Czeską i Republiką Słowacką w kontekście zmiany zasad przyznawania i realizacji świadczeń emerytalnych i rentowych dla Polaków pracujących w tych państwach?
2. Czy pan minister, po przeanalizowaniu powyższych propozycji związanych z włączeniem dopełnienia - dodatku wyrównawczego - na stałe do podstawy wymiaru emerytur lub rent zagranicznych albo polskich, będzie skłonny do podjęcia działań prawnych lub organizacyjnych, np. inicjatywa legislacyjna, aby ww. w ten sposób definitywnie rozwiązać?
Posłowie Marek Dyduch
i Krystyna Herman
Warszawa, dnia 19 marca 1998 r.