Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa powierzyła
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi skarbu państwa powierzyła ministrowi rolnictwa i gospodarki żywnościowej nadzór nad Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa.
W tej sytuacji terenowe organy administracji państwowej i samorządy terytorialne stały się biernymi obserwatorami wszystkich poczynań agencji, mimo że skutki jej działalności nakładały na te organy obowiązek rozwiązywania problemów wynikłych z utraty pracy byłych pracowników pegeerów. Te problemy najbardziej były nasilone w województwach, w których grunty użytkowane przez pegeery stanowiły 50 i więcej procent ogólnego areału (woj. koszalińskie i słupskie). Wystąpił nawet przypadek interwencji wojewódzkiego marszałka pana Jóźwiaka u byłego premiera pani Suchockiej i ówczesnego szefa Urzędu Rady Ministrów pana Rokity na nieuwzględnianie przez tamtejszy oddział terenowy agencji postulatów gmin pod adresem agencji. Niestety interwencja ta nie odniosła żadnego skutku.
Całkowite wyeliminowanie terenowych organów administracji państwowej i samorządów terytorialnych z wszelkiego wpływu na działalność agencji, jak to miało miejsce w województwach słupskim i koszalińskim, przy braku nadzoru ze strony ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej musiało w niektórych przypadkach doprowadzić do wynaturzeń w poczynaniach tej agencji.
Jedyna kontrola przeprowadzona w kwietniu i czerwcu 1993 r. przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w terenowym oddziale agencji w Koszalinie wykazała, że oddział ten nie realizował zadań, jakie nakładała ustawa. Jedynie dokonywano sprzedaży majątku ruchomego (inwentarz żywy, maszyny i urządzenia rolnicze, zapasy) i to wbrew zarządzeniu nr 8/92 prezesa AWRSP, które w wyjątkowo bardzo korzystnych warunkach dokonywało tej sprzedaży. (Przed przejęciem majątku wpłata I raty wynosząca 40% wartości, a pozostała kwota płatna w 3 lub 4 ratach z roczną karencją i przy oprocentowaniu 1/4 stopy kredytu refinansowego).
Ani w jednym przypadku kupujący nie uiścili przed przejęciem majątku tej kwoty. Typowym przykładem była realizacja umowy kupna-sprzedaży spisana w dniu 1 stycznia 1993 r. pomiędzy ówczesnym i obecnym senatorem Stokłosą a agencją. Senator ten zamiast wpłacić I ratę w wysokości 6 315 210 000 zł wpłacił 50 mln zł i wszedł w posiadanie 15 541 szt. świń, 340 szt. owiec, 7 samochodów, w tym jeden autobus i samochód osobowy, 44 szt. krów, cały sprzęt uprawowy oraz zapasy o wartości ponad 1 mld zł. Należną kwotę wpłacał bez żadnego oprocentowania w dogodnych dla siebie terminach. Do dnia 7 czerwca 1993 r. pozostało mu do spłaty około 1 mld zł.
Natomiast przy sprzedaży majątku w Łubowie w wyniku fałszywego oświadczenia dyrektora oddziału u notariusza skarb państwa stracił kwotę 3 906 082 000 zł. Stwierdzono, że spisywane umowy dzierżawne nie w pełni zabezpieczały interes skarbu państwa. Mimo konkretnych wniosków zawartych w sprawozdaniu z kontroli włącznie z przekazaniem sprawy sprzedaży majątku w Łubowie do rejonowej prokuratury, wynikami tej kontroli nie zainteresowali się ani kierownik ministerstwa, ani kolejni ministrowie rolnictwa. Nie odniosły również żadnego skutku pisma kierowane do ówczesnego premiera pana Pawlaka, pana Oleksego i byłego prezydenta pana Wałęsy.
Informując o powyższym proszę pana ministra o informację dotyczącą następujących spraw:
1. W jaki sposób i od kiedy będzie realizowana funkcja kontrolna ministra rolnictwa w stosunku do agencji i czy widzi pan konieczność przekazania tej funkcji organom administracji terenowej w świetle reformy administracyjnej kraju? Pozostawienie tej funkcji w świetle reformy może być sprzeczne z ideą samej reformy, a ponadto może budzić uwagi co do jej obiektywności ze względu na to, że osoba ministra i jednego zastępcy była ściśle związana z agencją. Zarówno pan minister, jak i zastępca przed objęciem stanowisk byli pracownikami agencji.
2. Czy widzi pan konieczność przekazania sprawy sprzedaży pegeeru w Łubowie rejonowej prokuraturze? I czy będą uwzględniane prośby rolników o sprzedaż lub wydzierżawienie ziemi po byłych pegeerach na powiększenie istniejących gospodarstw rolnych?
3. Czy do chwili uchwalenia nowej ustawy o prywatyzacji, która uwzględnia możliwości zakupu ziemi przez byłych pracowników pegeerów, istnieje możliwość przekazania im nieodpłatnie działek przyzagrodowych pod uprawę warzyw i ziemniaków?
Na powyższe pytania oczekuję odpowiedzi w terminie określonym w regulaminie Sejmu.
Poseł Adam Biela
Warszawa, dnia 8 maja 1998 r.