W ramach wykonywania praw i obowiązków poselskich, zgodnie z art. 14 ust.1 pkt 7
W ramach wykonywania praw i obowiązków poselskich, zgodnie z art. 14 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz trybie i na zasadach ustalonych przez art.177 i 188 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r., składam interpelację do ministra finansów mającą na celu uzyskanie odpowiedzi w kwestii dotyczącej właściwości cen stosowanych przy sprzedaży poleasingowej rzeczy.
Stan faktyczny
1. Działalność leasingodawcy finansowana jest przez zaciąganie kredytów. Leasing jest też formą kredytowania inwestycji, w której celem leasingodawcy jest uzyskanie przychodów poprzez pokrycie wartości początkowej przedmiotu umowy i wygenerowanie zysku poprzez stosowanie rat leasingowych. Innymi słowy, charakterystyką działalności gospodarczej leasingodawcy jest oddanie w leasing środka trwałego, a nie jego sprzedaż. Środek trwały oddany w leasing jest dla leasingodawcy instrumentem pracy stosowanym w celu wygenerowania przychodów, a nie dobrem konsumpcyjnym nabytym w celu fizycznego użytkowania i odsprzedaży. Sprzedaż poleasingowa jest więc wyłącznie logiczną konsekwencją osiągnięcia przyjętego przez leasingodawcę ww. założenia gospodarczego.
2. W chwili zakończenia umowy leasingowej i otrzymania przez leasingodawcę ostatniej raty przedmiot leasingu przestaje być dla leasingodawcy przedmiotem pracy, a staje się efektywnym ciężarem dla jego działalności. Wynika to między innymi z tego, iż możliwość ponownego wyleasingowania używanego środka trwałego jest bardzo mało prawdopodobna nawet w przypadku leasingobiorcy, który spłacił wartość początkową środka powiększoną o odsetki czynszowe. Ponadto, jeżeli leasingodawca nie sprzeda przedmiotu umowy w krótkim okresie od jej zakończenia, to logika ekonomiczna jego działalności będzie zachwiana w związku z obciążeniem go ciężarem dodatkowych i nieuzasadnionych kosztów. Głównym zagrożeniem dla leasingodawcy jest w przypadku braku szybkiej sprzedaży ciężar utrzymania powstałego taboru. Tak np. leasingodawca ponosić musi m.in. koszty ubezpieczenia, składowania, najmu personelu w celu dozoru środków trwałych, szukania nabywców na rynku lub prowizji pośrednika zatrudnionego w celu sprzedaży środków itp. Strata wydaje się być logicznym skutkiem braku szybkiej sprzedaży i obciążenia leasingodawcy dodatkowymi kosztami związanymi z utrzymaniem poleasingowego parku maszynowego. Dodatkowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 punkt 1b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki poniesione na nabycie środków trwałych nie są kosztem uzyskania przychodów. Wydatki te dopiero po ich zaktualizowaniu, pomniejszone o dokonane opisy amortyzacyjne, są kosztem uzyskania przy ustalaniu dochodu ze sprzedaży. Jak już jednak wspomnieliśmy powyżej, w związku z opisanymi czynnikami sprzedaż może nie dojść do skutku w krótkim okresie po zakończeniu umowy leasingowej.
3. W przypadku gdy leasingowane środki trwałe pochodzą od dealera, który zobowiązał się odkupić środek po zakończeniu umowy leasingu, to ustalona cena odpowiada generalnie pewnemu procentowi wartości początkowej środka, a celem odkupienia środka jest np. jego odtworzenie lub wykorzystanie części składowych. Jeżeli dealer odmówiłby odkupienia środka w związku z zastosowaniem wygórowanej ceny, leasingodawca znalazłby się w ww. sytuacji.
4. Konieczne jest ponadto podkreślenie faktu, że krąg odbiorców poleasingowych środków trwałych jest ograniczony. Mało prawdopodobne jest, aby racjonalnie działający podmiot gospodarczy nabył po zakończeniu umowy leasingowej używany przez niego środek trwały po cenie wyższej niż wartość wynikająca z umowy leasingowej (tj. wartość, jaką już pokrył w formie rat leasingowych). W związku ze specyfiką niektórych środków trwałych jeszcze mniej prawdopodobne wydaje się nabycie używanego środka trwałego przez podmiot, który nie był objęty umową leasingu. Kupno takie byłoby możliwe, gdyby stosowana cena odzwierciedlała wartość rzeczy charakteryzującą rynek poleasingowy. W wypadku stosowania cen nie odzwierciedlających specyfiki rynku poleasingowego, logiczne dla racjonalnie działającego podmiotu byłoby zawarcie umowy leasingowej na nowy środek, z założeniem, że raty leasingowe pokryją wartość rzeczy i pozwolą na ewentualne nabycie rzeczy po cenie, która uwarunkowana jest dotychczas dokonanymi płatnościami rat.
W chwili zakończenia umowy leasingowej i otrzymania ostatniej raty leasingodawca dokonuje poleasingowej sprzedaży przedmiotu leasingu, stosując tzw. wartość resztkową. Stosowana przez leasingodawcę wartość resztkowa kwestionowana przez Urząd Kontroli Skarbowej jako nie odpowiadająca wartości rynkowej w rozumieniu art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (wg art. 14 wartość rynkowa przedmiotu sprzedaży określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnienem ich stanu i stopnia zużycia z dnia zawarcia umowy sprzedaży).
Pytania
W związku z powyżej przedstawionym stanem faktycznym zwracam się do pana marszałka z następującymi pytaniami:
Czy istnieje specyficzna logika umów leasingowych wpływająca na cenę sprzedaży rzeczy po zakończeniu umowy leasingu?
Czy w związku z taką logiką istnieje specyficzny rynek sprzedaży poleasingowej?
Czy stosowane przy sprzedaży poleasingowej ceny odpowiadają metodzie wyceny wynikającej z ww. art. 14 ustawy o podatku od osób prawnych?
Czy, ipso facto, istnieje specyficzna wartość rynkowa charakteryzująca rynek sprzedaży poleasingowej i czy w związku z powyższym dopuszczalne jest kwestionowanie tak ustalonej wartości rynkowej?
Poseł Grzegorz Schetyna
Warszawa, dnia 4 czerwca 1998 r.